Tivi mất hình còn tiếng: test đèn pin nói lên điều gì

Test đèn pin thực chất phân tách được điều gì

Để hiện ra được hình ảnh, tivi làm hai việc độc lập với nhau. Một chuỗi dựng hình: nhận tín hiệu, xử lý, rồi ra lệnh cho tấm nền đóng mở từng điểm ảnh. Một chuỗi khác chiếu sáng: các bóng LED nằm sau hoặc viền quanh tấm nền tạo ra ánh sáng để mắt bạn nhìn thấy những điểm ảnh đang mở đó.

Khi nghe có tiếng mà màn hình tối đen, ít nhất một phần của chuỗi thứ nhất vẫn còn sống. Trên đa số máy, âm thanh và hình ảnh đi chung các khâu xử lý ban đầu, nên tiếng chạy bình thường cho biết tivi đã nhận và xử lý được tín hiệu. Nhưng nó không cho biết hình có tới được tấm nền hay không, và hoàn toàn không nói gì về phần ánh sáng.

Test đèn pin sinh ra để trả lời đúng câu hỏi đó. Một tấm nền LCD mất đèn nền vẫn dựng hình bình thường — lớp tinh thể lỏng vẫn đóng mở như thường. Chỉ là bạn không nhìn thấy, vì phía sau không còn ánh sáng nào. Bạn tự chiếu sáng từ phía trước thì hình hiện lại, mờ nhạt và xám xịt, giống như soi đèn pin đọc sách trong bóng tối.

Toàn bộ mẹo chỉ có vậy. Một phép kiểm tra ngắn, không cần dụng cụ, tách lỗi thành hai nhánh dẫn tới hai hướng sửa hoàn toàn khác nhau.

Cây quyết định hai nhánh

Mọi thứ sau phép thử đều xoay quanh một câu hỏi: có hiện ra hình mờ nào không, ở bất kỳ chỗ nào trên màn? Nếu kết quả thay đổi giữa các lần thử, hoặc bạn chưa chắc phòng đã tối hẳn và tivi đang hiển thị menu của chính nó, hãy coi kết quả là chưa kết luận được và soi lại trước khi chọn một trong hai nhánh.

Nhánh A — bạn nhìn thấy hình mờ

Tấm nền đang nhận dữ liệu hình và đang dựng hình. Chuỗi hình ảnh — đường vào tín hiệu, phần xử lý, và mạch điều khiển tạo xung cho tấm nền — vẫn làm đúng việc của nó. Thứ đang thiếu là ánh sáng.

Điều này thu hẹp lỗi về phía đèn nền của tivi: bản thân các bóng LED, dây và giắc cấp cho chúng, hoặc mạch cấp nguồn và điều khiển chúng. Riêng nó chưa cho biết cụ thể là cái nào trong số đó. Mà khoảng cách giữa các khả năng ấy chính là khoảng cách giữa một lần sửa rẻ và một lần mua nhầm đắt tiền.

Đến đây, bản đồ vùng sáng mới có giá trị. Nếu hình mờ đều nhau trên toàn màn hình, cả hệ thống chiếu sáng đang tối, và điều đó chỉ ngược lên phía trên, về phía thứ cấp nguồn và đóng cắt cho LED. Nếu hình mờ hiện ở vài vùng còn vài vùng khác thì nhìn thấy rõ thật sự, tức là ánh sáng tới được một phần tấm nền chứ không tới phần còn lại — một hỏng hóc cục bộ.

Nhánh B — soi đâu cũng không thấy gì

Không có hình mờ nào dưới ánh đèn chụm tia để sát trong phòng tối thì nhiều khả năng tấm nền không hề được nạp hình. Đèn nền có thể vẫn tốt và đơn giản là chẳng có gì để chiếu sáng.

Trước khi chấp nhận điều đó, hãy soi lại một lần nữa. Xác nhận tivi đúng là đang hiển thị menu của chính nó chứ không phải đang đứng ở một nguồn phát màn đen, và xác nhận phòng thật sự tối. Kết quả âm tính giả ở bước này rất hay xảy ra.

Nếu kết quả vẫn vậy, hướng điều tra chuyển sang phía tín hiệu và xử lý — vỉ tạo ra hình ảnh và mạch chuyển hình ảnh đó thành xung điều khiển tấm nền. Tiếng chạy bình thường không hề minh oan cho đường đi này; âm thanh vẫn sống sót được qua một hỏng hóc giết chết hình ảnh ở phía sau điểm rẽ nhánh. Bài hướng dẫn của chúng tôi về cách nhận biết vỉ nào của tivi bị hỏng qua triệu chứng có nói kỹ những triệu chứng đó khác nhau ra sao.

Vì sao thấy hình mờ không mặc nhiên có nghĩa là cháy thanh LED

Đây là chỗ mà phần lớn lời khuyên trên mạng đi tắt, và cũng là chỗ tiền bị ném đi. Câu "soi đèn thấy hình rồi, vậy là hỏng thanh LED" bỏ qua nguyên một nhóm nguyên nhân.

LED không tự sáng được. Chúng cần nguồn cấp, và cần thứ gì đó đóng cắt và ổn định nguồn cấp đó. Nếu mạch phía trên đó hỏng, mọi bóng LED trong máy đều tối thui dù từng bóng vẫn hoàn toàn khỏe mạnh. Nhìn từ phía trước, cảnh đó không phân biệt nổi với thanh LED đã chết. Bạn sẽ đi mua thanh LED, lắp vào, và kết cục là vẫn màn hình đen đó cộng thêm một cái tivi đã bị tháo tung.

Giắc cắm và dây dẫn cũng nằm trong nhóm này. Cáp mềm hoặc bó dây giữa phần nguồn và dàn LED có thể lỏng hoặc gỉ, và kết quả một lần nữa là một dàn LED tốt mà chẳng có gì tới nơi.

Còn có trường hợp bảo vệ ở hàng cuối trong bảng. Nhiều tivi giám sát mạch đèn nền và cắt mạch khi dòng điện bất thường. Khi một máy sáng lên một giây rồi tối, thường là nó đang báo lỗi chứ không phải đang chịu một hỏng hóc thụ động — và vẫn phải tìm ra cái gì đã kích hoạt cơ chế đó.

Kiểu phân bố theo vùng là một chỉ dấu hữu ích khi trong tay không có dụng cụ nào. Dàn đèn nền thường được đấu theo cụm, nên một hỏng hóc bên trong một cụm có xu hướng làm tối đúng vùng mà cụm đó phụ trách trong khi phần còn lại của màn hình vẫn sáng. Tối nửa màn, tối một dải, hay tối một góc là phù hợp với một hỏng hóc cục bộ ở phần đó của dàn đèn. Còn một màn hình tối đều, không vùng nào sáng, thì khó giải thích bằng một linh kiện hỏng đơn lẻ trong một cụm, và phù hợp hơn với thứ gì đó dùng chung cho tất cả — nguồn cấp, mạch điều khiển, hoặc đường kết nối.

Cả hai cách đọc đều không phải bằng chứng. Kết quả tối toàn màn vẫn có thể là lỗi của dàn đèn, vì nhiều thiết kế nối chuỗi các cụm với nhau nên đứt một chỗ là tắt luôn nhiều cụm. Thứ mà kiểu phân bố cho bạn là một hướng đi, và một lý do để chưa mua gì cả cho tới khi đã loại trừ được phía cấp nguồn. Khi đã xác nhận chắc chắn là lỗi đèn nền, bài hướng dẫn của chúng tôi về cách nhận dạng thanh LED đèn nền có nói cách tra ra đúng loại mà tấm nền của bạn dùng.

Làm gì với kết quả bạn có

Giá trị của phép thử này là nó biến một triệu chứng mơ hồ thành một triệu chứng cụ thể. "Màn hình đen còn tiếng" thì chẳng làm gì được. "Hình mờ đầy đủ trên toàn tấm nền, không vùng nào sáng, và có hình bình thường trong một giây khi bật nguồn" là thứ thợ sửa dùng được, và cũng là thứ bạn tra cứu được một cách có ý nghĩa.

Hãy ghi lại ba điều: có hiện hình hay không, chính xác chỗ nào trên màn có và chỗ nào không, và chuyện gì xảy ra trong giây đầu tiên sau khi bật nguồn. Chụp ảnh trong bóng tối nếu được, dù máy ảnh điện thoại thường rất chật vật với cảnh này.

Rồi hãy quyết định một cách thành thật. Nếu máy còn bảo hành, hãy dùng bảo hành. Nếu không, hãy lấy báo giá trước khi mua linh kiện, và so nó với chi phí mua máy mới. Thứ duy nhất đáng tránh là con đường lưng chừng — đặt mua linh kiện chỉ dựa vào một hình mờ, lắp vào, rồi phát hiện ra lỗi chưa bao giờ nằm ở món bạn vừa thay.